سايت مسعود عطايى

از پيشگفتار مجموعه داستان پسرک ورامينی، نوشتهء مسعود عطايی

به قلم استاد جلال خالقی مطلق

داستانهايی که در اين مجموعه از نظر خوانندگان ميگذرد، اثر خيال و خامهء يک پزشک است. اين نخستين بار نيست که دانشمندی ايرانی در منار کار اصلی خود به نويسندگی و شاعری نيز ميپردازد. مشهورترين اين دانشمندان حکيم عمر خيام اس که رشته اصلی او رياضيات و نجوم و نيز حکمت و پزکی بود، ولی چون از کار اصلی خود دست ميکشيد، گهگاه رفع خستگی از کار روزانه را در غوطهخوردن در هزارتوی انديشههای فلسفی و جستجو در کلاف سردرگم زندگی میجست که حاصل آن اشعاری بود کوتاه و پربار در قالب رباعی. در آن زمان، قصيدهسرايانی چون مجير بليقانی که "نه کرسی فلک را زير پای انديشه ميگذاشتند تا بوسه بر رکاب امير ارسلان زنند"، هيچ باور نداشتندکه روزی نام آنها و نام شاعرانی استادتر از آنها فقط حاشيهنشين کوچکی بر تاريخ ادبيات کشورشان شود، ولی شهرت عمر خيام با همين صد و اند رباعی از مرز ميهنش درگذرد و جهانی گردد. در همين روزگار ما نيز دانشمندانی که در کنار کار اصلی خود به داستاننويسی و شاعری و يا هنرهای ديگر پرداختهاند کم نيستند.

کار اصلی آقای مسعود عطايی نيز پزشکی است و داستاننويسی سرگرمی ايام فراغت اوست. داستانهايی که در اين مجموعه ميخوانيم و در اصل همه به زبان آلمانی نوشته شدهاند، البته همه يکدست نيستند. برخی از آنها مانند داستان "يادداشت زير برفپاککن" ساده و روان و مهيج نوشته شدهاند و از نمک طنز برخوردارند. اصولا مهارت نويسنده بيشتر در توصيف ماجراهای ساده و طنزآميز است. با اينحال نويسنده ما دارای احساسات رقيقی نيز هست و اين احساسات، او را در پی آفرينش داستانهايی که در آنها دوستی و مهر و عشق نقش اساسی دارند کشاندهاند. آفرينش چنين داستانهايی، بويژه آنهايی که پايانی تراژيک هم دارند، طبعاً نياز به مطالعهء بيشتر در فوت و فن داستاننويسی و دقت بيشتر در ساختار داستان و تعيين تقدم و تأخر رويدادها و درنگ بيشتر در روانکاوی اشخاص داستان را ميطلبد که الزاماًبايد زمان بيشتری بر سر آنها هزينه کرد، و البته کسی که کار او حرفهء مقدس پزشکی با مسئوليت سنگين آن است، اوقات فراغت چندان زيادی برای او نمیماند، بويژه اگر شعر و موسيقی نيز بخشی از اين فراغت را به خود اختصاص دهند. با اينحال دقت در بنمايه برخی از داستانهای ديگر، همچون "آوايی از اعماق" و "عشق مادر" نشان ميدهد که نويسنده از نيروی خيال در واقعهسازی که از اسباب مهم داستاننويسی است بخوبی برخوردار است و خلاف آنچه در برخی از داستانهای ادبيات معاصر فارسی ديده ميشود "مبهمبافی" را به نام "رئاليسم جادويی" جانشين "رويداد رئال" نميکند.

از آقای مسعود عطايی جز کتاب حاضر، به زبان آلمانی مجموعه ديگری از داستانهای کوتاه با عنوان "بر بالهای خيال" و چند مجموعه شعر با عنوانهای "چکامههای غربت" و "شعلههای پاييزی" نيز انتشار يافته است. ايشان همچنين تاکنون چندين آهنگ موسيقی و تصنيف ساختهاند و نشان دادهاند که در ميدان هنر پهلوانی همه سر حريفاند. ولی آنچه او را واقعاً با پهلوانان حماسی ما مرتبط ميسازد، مهر او به ميهن او ايران است. مهری که همچون رگ سرخ در تن بسياری از داستانها و سرودههای او دويده است. باشد که اين رگ سرخ هميشه از دل ايشان سرچشمه گيرد و از خامه ايشان بر روی کاغذ روانه گردد !

جلال خالقی مطلق

هامبورگ ژولای 2001 م